Çakmak gazı gibi uçucu kimyasal maddelerin solunması bazı
durumlarda oksijen eksikliği, kalp yetersizliği veya kalp durması, kusmaya bağı
aspirasyonlar yüzünden ölüme sebebiyet verebilir. Son 5 ayda 5 gencin çakmak
gazı soluması sebebiyle hayatını yitirmesi, dikkatleri bu tehlikeli bağımlılığa
çekti. Medline Sorumlu Müdürü Dr. Koray Akay, gençleri bekleyen bu yeni tehlike
ilgili bilgilerini aktardı.
ÇAKMAK GAZI NEDEN BAĞIMLILIK YARATIR?
Uçucu madde kullanımı beynin bazı bölgelerinde sinir hücresi
etkinliğini yavaşlattığından sersemlik ve yavaşlık yaratır. Bu geçici sersemlik
hali, gençler için bir kaçış ya da uzaklaşma olabilir ve bu nedenle bağımlılık
yaratabilir. Ayrıca çakmak gazına ulaşmak kolay ve ucuzdur. Ancak bu geçici
sersemlik, bazı durumlarda nöronların zarar görmesine hatta ani ölümlere dahi
neden olabilir.
BU BAĞIMLILIK NASIL ANLAŞILIR?
Saptanması zor bir rahatsızlıktır. Anne ve babaların
muhakkak çocuklarını yakından takip etmeleri gerekir. Okuldaki durumu, evde
nasıl vakit geçirdiği, arkadaşları ile nasıl sosyalleştiği bazı göstergeler
olabilir. Çocuğunuz aniden içe kapanık bir hale gelirse, notlarında düşüş
yaşanırsa, kıyafetlerinde ya da odasında alışılmışın dışında koku ve gaz
lekeleri görülürse, sarhoş gibi bir görüntü çiziyorsa hemen çocukla konuşulmalı
ve gerekirse psikiyatrist ve bir uzman doktor ile müdahale edilmelidir.
NE ZAMAN ÖLÜMCÜL HALE GELİR?
Bu bağımlılığın etkisi öncelikle akciğerler üzerinde kendini
gösterir. En sık görülen yan etkisi akciğer iltihabıdır. İltihabı anlamanın en
iyi yolu da göğüs filmi çektirmektir. Çakmak gazı solunmasına bağlı olarak
hipoksi yani oksijen eksikliği, ciddi kalp ritim bozukluklarına bağlı kalp
durması ve kusmaya bağlı aspirasyonlar sonucu ani ölümler görülebilir. Kalp
ritminde ciddi bozukluk ve buna bağlı kalp kası kasılmasının durması herhangi
bir belirti olmadan aniden ölüme yol açar. Zatürree, kalp yetersizliği ise daha
geç dönem ölüm sebepleridir. Çakmak gazının doğrudan boğaza çekilmesi, uzun
süreli gırtlak spazmı ve ölüme de yol açabilir.
KRİZ ANINDA NASIL MÜDAHALE ETMELİ?
Hasta maruz kaldığı toksik ortamdan ve maddeden acilen
uzaklaştırılmalı, hava yolu kontrol edilmelidir. Hasta bilinçsiz ise
yatırılmalı ve hiç zaman kaybetmeden ambulans çağırılmalıdır. Bilinci
yerindeyse hasta sakinleştirilmeli ve yine acil olarak bir sağlık kuruluşuna
götürülmelidir.
