Akademik
camiada takip edilen researchgate.net isimli internet sitesinde Hristo Lukanov
isimli araştırmacının makalesinde “Denizli
horozları, uzun ötücü Avrupa ırklarının en olası atalarıdır.” ifadeleri bulunmaktadır.
Lukanov
makalesinde bu bilgiyi değişik bilgi ve belgelere dayandırmaktadır. Bunun
yanında Lukanov’un makalesinde çok ilginç bilgiler yer almaktadır.
İşte
o ifadelerden bazıları:
“Denizli horozları, uzun ötücü
Avrupa ırkları olarak bilinen Bergishe, Kosova, Bosna, Sanjak, Berat ve Yurlov
uzun ötücü ırklarının en olası atalarıdır.”
“Bergische
(Almanya) uzun ötücü horozlarının atalarının ortaçağ Haçlı Seferleri sırasında
Yakın Doğu'dan Bergisches Land'e getirildiği düşünülmektedir. Benzer şekilde
Balkan uzun ötücü horoz ırkları hakkındaki ilk bilgiler mevcut Kosova uzun
ötücü ırkları ile 16.-17. yüzyıllara kadar gitmektedir.”
Lukanov makalesinde uzun ötücü horoz ırklarının atalarının Anadolu’dan geldiğini ve bu konudaki ilk bilgilerin 16. yüzyıla ait olduğunu ifade etmektedir. Bu tezini 1547-1627 yılları arasında yaşamış Japoga Ligozzi isimli ressamın bir tablosu ile desteklemektedir. Ligozzi’nin resminde bir Türk ile horoz bulunmaktadır. Lukanov’un ifadesiyle bu horoz günümüzün Kosova uzun ötücü horozuna benzemektedir.
“Denizli
ırkı, modern Türkiye topraklarında, muhtemelen XII-XIII yüzyılda ortaya
çıkmıştır.”
Lukanov’un
bu ifadesi de çok ilginçtir. Bu tarih Türkler’in Denizli’ye geldiği ve yurt
edindiği tarihtir. Bu bilgiyi de aklımızda tutalım.
“Bu
ırklar Osmanlı yönetimi sırasında ortaya çıkmışlardır. Mevcut bilgiler azdır.
Bununla birlikte Kosova uzun ötücü horozuna benzeyen horozlarla ilgili en eski
kanıtlar XVI'nın sonu ve XVII yüzyılın başlangıcı dönemine kadar gitmektedir.”
Lukanov
bu ifadesi ile Osmanlı yönetimi sırasında bu ırkların Balkanlara getirildiğini
ifade etmektedir. Muhtemelen Anadolu’dan (Denizli’den) gelip Balkanlara gelen
Türkler horozlarını getirmişler ve yeni yurtlarında yetiştirmeye ve üretmeye
başlamışlardır. Kosova’nın fetih yılı 1369 ve Türklerin Balkanlara yerleşmesi
1466-1486 yılları arasıdır.
“Balkan
Yarımadası topraklarında değişik uzun uzun ötücü horoz ırkları
geliştirilmiştir: Kosova, Bosna, Berat ve Sanjak uzun ötücüsü”
XVI
- XVII yüzyıllar ve sonrasında Avrupa’da çok değişik hayvanların değişik
ırkları ile yeni ırklar geliştirilmiştir. Bu çalışmalarda çok değişik ırkların
çaprazlaması yapılmıştır. Bu çalışmalar sonunda uzun ötücü horoz ırklarında Kosova,
Bosna, Berat ve Sanjak gibi ırklar geliştirilmiştir.
“Modern
Kosova ve Güney Sırbistan ülkesinde, Türk ötücüsü veya Drenica olarak bilinen
eski uzun ötücü horoz ırkları hala yetiştirilmektedir.”
Lukanov Modern Kosova ve
Güney Sırbistan’da hala eski uzun ötücü horoz ırklarının varolduğunu ve Türk
ismi ile ifade edildiğini belirtmiştir.
“Tavuklardaki
bu mutasyonun yaklaşık 2000 yıl önce Asya'da ortaya çıktığına inanılmaktadır. Uzun
ötücü horozlar hakkında ilk kayıtlar antik Çin’de ve bundan birkaç yüzyıl sonra
Japonya’da görülmüştür. Denizli ırkı, modern Türkiye topraklarında, muhtemelen
XII-XIII yüzyılda ortaya çıkmıştır.”
Lukanov’un ifadelerine
göre Uzun ötücü horozlar bundan 2000 yıl önce orta Asya’da ortaya çıkmış ve
geliştirilmişlerdir. Hala Çin’de ve Japonya’da uzun ötücü horoz ırkları
bulunmaktadır. Bu durumda Denizli horozunun Orta Asya’dan gelen ve Denizli’ye
gelen ve yerleşen Türkler tarafından önce Denizli’ye oradan da Balkan’lara
götürmüş oldukları hiç de şaşırtıcı olmaz.
Lukonov’un bu ifadelerine benzer
ifadeler Güvercinler ile ilgili kitap yazan Sırp yazar Bora Vasiç tarafından da
ortaya konuştur. Bora Vasiç Modern Breeds of Pigeons isimli kitabında “Eski üreticilerin ortak kanısı bu ırkın
Türklerin kosovayı işgali sırasında yanlarında getirdikleri orıental roller
(doğuya özgü veya doğudan gelen) ırkından geldiği yönündedir.” demektedir.
Lukonov ve Vasiç’in ifadeleri
birleştirildiğinde şu ifadeler kullanılabilir:
Denizli Horozu, Denizli Güvercinleri
hatta bazı bitki türleri 13. Yüzyılda Denizli’de vardı. Kosova’nın fethi yani
1389’dan sonra Denizli’den Balkanlara (kosova’ya) yerleşen Türkler tarafından
götürüldüler. Orada daha başka ırklarla
melezlenerek atalarına benzeyen yeni ırklar elde edildi.
Makalenin orijinal metnine aşağıdaki
bağlantıdan ulaşılabilir.
https://www.researchgate.net/publication/317646762_BALKAN_LONGCROWING_CHICKEN_BREEDS_Text_and_photos
