“Katranı ezsen olur mu şeker? Soyunu sevdiğim soyuna çeker!”
Anonim
İklim Değişikliği Krizi üzerinden Genetiği Değiştirilmiş Organizmalara giriş yapmıştım, bu kez biraz bilimsellikle gen ve genetik ile devam edelim.
Tabi önce sorumuzla başlayalım :“Dünyayı Kurtarmak” mümkün mü?
Catherine Gautier tarafından yazılan TÜBİTAK'ın bilim yayınları arasındaki Petrol, Su ve İklim kitabında yazılanlara bakılırsa dünya kendi evrimsel sürecindeki döngüsünü devam ettiriyor. Örneğin;
Dünyanın Kuzey Kutbu iklim değişikliği krizi altında ısınırken Güney Kutbu da soğumaya devam ediyor.. Yani dengeye gelmek üzerine süreç kendi bildiği doğrultuda ilerliyor.
Dünya üzerinden yok olduğu sanılan ve mağara insanı olarak bilinen “Homo neanderthalensis” ile ilgili çalışmalar sürerken yok oluşlarına pekçok varsayım sıralamakta.. Bu bağlamda hadi gelin gen diyelim.
Gen Nedir?
"Genetiğin babası" olarak bilinen Johann Gregor Mendel (1822-1884) yaşam boyu öğrenmeyi kendine amaç edinmiş bir öğretmen, bir bilim ve din adamıydı. Mendel, 1865 yılında yaklaşık 30.000 bezelye bitkisiyle yaptığı, kalıtımsal özelliklerin ebeveynlerden yavrulara belirli kalıplar içinde aktarıldığını gösteren çalışmasının sonuçlarını yerel doğa tarihi derneğine sundu ve 1866 yılında Proceedings of the Natural History Society of Brünn adlı jurnalde Bitki Hibridizasyonu Üzerine Deneyler başlığıyla yayınladı." (1)
Bilindiği üzere Mendel'in çalışmaları kalıtımın esaslarını oluşturuyordu. Sonraki çalışmacılar da Mendel'in yolundan gidip "Katılım nasıl aktarılıyordu? "sorusuna cevap aradılar. Ve 1909'da Wilhelm Johanssen," gen" terimini, meyve sinekleriyle (Dropsophila) adeta kendine bir yaşam kuran Thomas Hung Morgan 1911'de "mutasyon" terimiyle kalıtımı inşa etti. (ek2)
Gen en basit ifade ile tüm yaşamsal aktivitenin yaşandığı hücre içinde hücre çekirdeğinde ya da serbest halde Adenin, Timin(RNA da Urasil) , Sitozin ve Guaninin hidrojen bağları ile eşlenenmesinden oluşan bazların, fosfo di ester bağları kurarak fosfata ve (deoksi riboz ya da riboz) şekere bağlanması ile oluşan tekli /çiftli sarmal yapının adıdır.
Gen Ne İşe Yarar?
"Genlerden üretilen proteinler, bir organizmanın neye benzeyeceğini, nasıl davranacağını, ne tür hastalıklara yatkın olduğunu ve daha nice bilgiyi içerir. Bu bilgi, nesilden nesile aktarılabilir ve bu süreçte değişir. Bu genetik aktarıma "kalıtım", nesiller içerisinde genlerin dağılımında meydana gelen değişime ise "evrim" denir." (2)
Darwin 1859'da Türlerin Kökeni kitabında doğal seçilimden bahsetmeseydi bile insanlık kendisi ve diğer canlılarla etkileşiminden yola çıkarak farklılıkların/ benzerliklerinin sebeplerinin üzerine gitmeyi sürdürecekti.
"Yunan tarihçi Heredot, daha MÖ 450 yılında, Batı Afrika'daki Pigmelerden, kara derili Etiyopyalılardan ve Rusya'da yaşayan kızıl saçlı, mavi gözlü bir kabileden bahsediyordu. Eski resimler, Mısır'ın ve Peru'nun mumyaları ve Avrupa'nın turba bataklıklarında korunmuş insan cesetleri binlerce yıl önce yaşayan insanların saç ve yüz özelliklerin bugünkülerden farklı olduğunu doğrulamaktadır. Modern ırkların kökeni en az on bin yıl olmak üzere…götürülebilir. " (Ek3)
Biz insanlar kadar doğada diğer canlıların da türler arası fizyolojik ve morfolojik farklılıkları dikkat çekicidir. Bu bağlamda doğada türlerin çeşitlenmesinde etkili olan abiyotik ve biyotik faktörlerin, mutasyonların… canlı organizmalar üzerindeki etkisini insanlık keşfedildikçe, son yüz yılda artan teknolojiyi de kullanarak genom deşifreleri ve gen klonlama çalışmalarını hızlandırmıştır.
Homo sapiens, yani günümüz insanının Darwin'in Evrim Teorisi gereği güçlü adaptasyon yeteneği sayesinde Neandertallere üstünlük kurduğu kabul ediliyor. Üstünlüğü ise genetik kodları sayesinde sağladığını öngörebiliriz değil mi?
Peki, nereden çıktı bu adaptasyon?
Kolera, çiçek,..gibi pekçok hastalık yanı sıra iklim, hava…koşullarında meydana gelen değişimler ile gıda yoksunluğunu sayılabiliriz veya Kızılderililerin yok edilmesine benzer bir durum.. Hani Tevrat'ın Habil ile Kabil kavgası da mümkün!
Şimdi asıl soruyu sorayım bu dönemeçte acaba İnsanlık kendi türünü koruyabilecek mi?
N. Aydemir
Ocak 2024-Çal/Denizli
Kaynaklar ve Ekler
Ek3: Jared Diamond, Üçüncü Şempanze İnsan Türünün Evrimi ve Geleceği, Eşeysel Seçilim ve İnsan Irklarının Kökeni s:124-137,Pegasus Yayınları 1.Baskı Ocak 2020- İstanbul
