Denizli’de tarım ve hayvancılıkla geçinen üreticilerin en büyük can damarı olan Büyük Menderes Nehri kuruma noktasına geldi.
Çal Sanayici ve İş İnsanları Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve aynı zamanda Denizli Kanatlı Eti Üreticileri Birliği Başkanı İnşaat Mühendisi Erdinç Hayta, Menderes Nehri’ndeki su krizinin gün geçtikçe derinleştiğini, yalnızca tarımsal üretimin değil, doğal yaşamın da büyük tehdit altında olduğunu vurguladı.
Hayta, özellikle Afyon’un Dinar ilçesinden gelen kaynak sularının, önceki Tarım ve Orman Bakanı Veysel Eroğlu döneminde kurulan seddelerle kesildiğini ve bu müdahaleler nedeniyle Işıklı Barajı'nın artık su toplayamaz hale geldiğini ifade etti.
“Işıklı Barajı’na Gelen Su Afyon Sınırında Kesiliyor”
Menderes’i besleyen Işıklı Barajı’na Dinar bölgesinden gelen suların Afyon sınırında engellendiğini belirten Hayta, “Dinar bölgesindeki araziler için basınçlı sulama sistemleri kurularak, Işıklı Barajı’nı besleyen doğal kaynaklar bu sistemlere yönlendirildi. Bu uygulama sonucu Menderes Nehri’ne su gelişi durdu. Baraj şu an su tutamaz durumda. Menderes’e can veren akış artık yok” dedi.
1950’li yıllarda yapılan su planlamasıyla barajlar, hidroelektrik santraller ve sulama sistemleri kurulduğunu, bu yatırımların da bugünkü susuzluk yüzünden atıl hale geldiğini belirten Hayta, “Planlama yapılırken suyun verimli kullanımı esas alınmalıydı. O gün yapılan yatırımlar bugün susuzlukla yok sayılıyor” diye konuştu.
“DSİ Üç Kez Sulama Sözü Veriyor, İki Kez Su Veriyor”
Baklan Ovası’nda sulanan alanın yüzde 50 oranında azaltıldığını belirten Hayta, çiftçilere dönüşümlü su verildiğini söyledi. “Ancak bu da yeterli değil” diyen Hayta, DSİ’nin her yıl ‘üç kez sulama yapılabilir’ diyerek ücret aldığını, ancak gerçekte yalnızca iki kez su verdiğini ve sulama sürelerini de kısıtladığını kaydetti. “Bu durum ürün verimini ciddi şekilde düşürüyor” dedi.
“Canlı Hayat Yok Oldu”
Menderes Nehri’nin su kullanım hakkının, merhum Başbakan Adnan Menderes döneminde Söke Ovası’na tahsis edildiğini hatırlatan Hayta, yıllar boyunca Denizli sınırlarından akan nehrin bölge halkı tarafından kullanılamadığını söyledi. “Son yıllarda çıkarılan yönetmeliklerle illerin kendi su kaynaklarını kullanma hakkı tanındı. Ancak bu kez de Afyon sınırında kaynaklarımız tamamen kesildi. Artık birikintilerde bile yaşam kalmadı. Canlı hayat yok oldu” diyerek durumu özetledi.
“Devlet, Kaçak Sondajı Teşvik Ediyor”
Afyon’daki siyasetçilerin kendi bölgelerini öne çıkardığını, buna karşılık Denizli’nin susuz bırakıldığını ifade eden Hayta, “Yöre halkı adeta susuzlukla sınanıyor. Daha iki ay önce, 17 Nisan’da DSİ, 26 milyon 65 bin lira bedelli Dinar Çapalı Yer Altı Sulama Sistemi projesi için sözleşme imzaladı. Bizim bölgemizde ise vatandaş kepçelerle su arıyor. Kaçak sondajlar yaygınlaştı. Devlet, bu sondajlardan ücret alarak sulamaya göz yumuyor” şeklinde konuştu.
“Baklan Ovası’nda Obruk Tehlikesi Kapıda”
Kontrolsüz ve ruhsatsız sondajların ciddi risk oluşturduğuna dikkat çeken Hayta, tıpkı Konya Ovası’nda olduğu gibi Baklan Ovası’nda da obruk oluşumlarının artabileceğini belirtti. “Yeraltı su kaynaklarımız hızla tükeniyor. Ruhsatlı sondajlarda bile su miktarı düşüyor. Ruhsatlı kuyular da kuruma tehlikesiyle karşı karşıya” uyarısında bulundu.
“Siyasi Destek Yok, Halk Kendi Haline Bırakıldı”
Işıklı Barajı’nı besleyen kaynaklardan tekrar su bırakılması için ilgili makamlardan hiçbir destek alamadıklarını belirten Hayta, “İklim yasalarıyla birlikte su yönetimi daha da katı hale gelecek. Bölge halkı göz göre göre susuzluğa terk ediliyor. Tarım ve hayvancılıkla geçinen vatandaşlarımızın çığlığına kulak veren yok” dedi.
852 Yıllık Festival Bir Kez Daha Suya Takıldı
Menderes Nehri’nde yaşanan kuraklık, kültürel mirası da vurdu. 852 yıllık geçmişe sahip, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan Sudan Koyun Geçirme ve Çoban Bayramı Festivali, Menderes’te su olmaması nedeniyle bu yıl da iptal edildi. Hayta, “Su yoksa kültür de yaşatılamıyor. Festivalimizi tekrar yapamıyoruz. Nehir yoksa yaşam da yok” diyerek, su krizinin yalnızca tarımı değil, kültürel yaşamı da yok ettiğini ifade etti.
Video: Serdar Kara-Soner Serin
