İklim Değişikliği Krizi küresel boyutu hemen hemen her gün tv ekranlarında, sosyal medyada..karşımıza çıkıyor.. Yakın zamanda Libya'da sel ve Fas 'da deprem bunun örnekleri arasında kaldı ki 11 ilimizi neredeyse haritadan silecek duruma getiren 6 Şubat depremi halen en derin acımız!Geçtiğimiz hafta yazımda yerel seçimlere atıf yapmıştım, bu hafta yine yerel yönetimlere Yuvah Noah Harrari' nin 21.YY için 21 Ders kitabında;"Bir sonraki seçim zamanı geldiğinde ve siyasetçiler oyunuzu istediğinde bu siyasetçilere dört soru yöneltin:1- Seçilirseniz nükleer savaş riskini azaltmak için ne tür önlemler alacaksınız?2- İklim değişikliğinin risklerini azaltmak için ne tür girişimlerde bulunacaksınız?3- Yapay zekâ ve biyomühendisliği gibi sıçrama yaratacak nitelikteki teknolojileri düzenlemek için ne gibi uygulamalarda bulunacaksınız?Ve son olarak,4- 2040 dünyasının nasıl olacağını düşünüyorsunuz? Aklınıza gelen en kötü senaryo ve en iyi senaryo tasavvurunuz nedir?Bu soruları anlamayan ya da geleceğe yönelik anlamlı bir vizyon oluşturmaktan aciz bir şekilde durmadan geçmişten bahseden siyasetçilere oyunuzu vermeyin."Söylemlerini sormak istiyorum. Sahi, nedir düşünceleriniz ya da planlarınız?Göz boyama faaliyetlerine kanıyoruz gerçeği ise sorana veya gösterene düşman kesişiyoruz!(1)Hatike Koşar Uzan, Sürdürülebilir Kalkınma Çerçevesinde İklim Değişikliğinin Kırsal Kalkınmaya Etkisi (Koçar Uzan, H. (2023). Sürdürülebilir Kalkınma Çerçevesinde İklim Değişikliğinin Kırsal Kalkınmaya Etkisi. Fiscaoeconomia, 7(3), 2250-2272. Doi: 10.25295/fsecon.1244829) araştırma makalesinde;“Kentsel yerleşimler dışında kalan yerler olan kırsal alanlarda iktisadi faaliyetler ve yaşam alanı büyük bir oranda tarımsal üretime, doğal kaynakların kullanımına ve kıymetlendirilmesine bağlıdır. Sosyoekonomik gelişme süreci nispi olarak yavaş ilerlemektedir. Teknolojik gelişmenin yaşama ve üretime yansımasının gecikmeli olduğu bir yapı hâkimdir. Yaşam tarzını ve normlarını belirleyen geleneklerdir. Sosyal yaşamda birebir insan ilişkileri daha yaygındır” (DPT ÖİK Raporu, 2000: 2)Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin Kuruluş ve Bağımsızlık ilanının üzerinden 100 yıl geçmişken, Devlet Planlama Teşkilatı'nın 2000 yılında kırsal ile ilgili yaptığı saptama ne kadarda acı bir gerçeği yüzümüze vuruyor değil mi? Tam da o saptama üzerinden geçen 23 yıllık süreçte 442 sayılı Köy Kanunu dahil pekçok gelişme sağlayacak kanun ve yönetmelik yok edilerek olası bir felaketle başbaşa bırakıldık. Nasıl mı?"Türkiye coğrafi konum olarak Akdeniz havzasında yer almaktadır. Bu nedenle dünyada meydana gelecek ısı değişimlerinden etkilenecek bölgeler arasındadır. Türkiye’de iklim değişikliğinin tarım sektörüne etkileri bağlamında değerlendirildiğinde yağış ve nem oranları ile tarımsal ürün verimliliği arasında doğrudan bir ilişki olduğu görülmektedir. Yağışın fazla olduğu dönemlerde tarımsal ürün miktarı verimliliği artarken az olduğu dönemlerde ise verimlilik azalmaktadır. Kırsal kalkınma tarımsal faaliyetler ile yakından ilgili olması sebebiyle içerik ve yöntem olarak genellikle tarım ve kalkınmaya ait kavramlara göre şekillenmektedir. Bu sebeple tarımsal faaliyetlerde iklim değişikliğine bağlı olarak ortaya çıkacak olumsuz durum kırsal kalkınmayı doğrudan etkileyecektir. (1)"Geçtiğimiz hafta verdiğim örnekte olduğu gibi aşırı yağış ve yüselen bağıl nem bağlarda Mildiyö Hastalığı sebebi olmuştur. Çözüm?Doğru anaç, uygun aşı yönetemi, örtü altı üretim, gdo..etkin pestisit, çiftçi eğitimi? Hepsi ya da hiçbiri çünkü ;" Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan dokümanda iklim değişikliğinin doğal etmenleri ve insan kaynaklı etmenler olarak ele alınmıştır. Doğal etmenler; enlem, atmosferin genel dolaşımı, okyanusların genel dolaşımı, yer şekilleri, fırtınalar şeklinde ifade edilirken insan kaynaklı etmenler ise sera gazları, ormansızlaşma, atıklar olarak ifade edilmiştir (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2016: 18-27).(1)"Yerel yönetimleriniz evsel gıdalar ile geri dönüşümü mümkün atıkları ayrıştıran bir uygulama içinde mi?Özellikle cam ambalajlama yapılmış ürünlere depozito alınması işletmelerce yapılıyor mu?Tek kullanımlık ambalajların üretimi doğa kirleticisi ve kaynak kullanıcısı olarak bir sorunken doğada yok olma süresi çevre kirliliği açısından daha büyük bir sorun olduğunu sanıyorum hepimiz biliyoruz. Gelişi güzel atılan cam atıklar yangın sebebi olabiliyor, beşeri veya zirai ilaç atıkları ya da deterjanlar zehirlenme veya kanser riskini artırıcı özellikte.. Ve geri toplanmasına yönelik çok az uygulama var.. Daha ötesi mi?"IPCC’nin ‘İklim Değişikliği 2022: Etkiler, Uyum ve Kırılganlık’ raporuna göre; “kısa vadeli küresel eylemlerin iklim krizinin tüm zararlarını ortadan kaldıramayacağını vurgulanmış. İklim değişikliğinin erken ölümlere, yerleşim yeri kayıplarına, gıda güvensizliğine neden olduğunu ve dünyayı ‘tahammül edilemez risklere’ maruz bıraktığını ortaya koymuştur”(www.yesilgazete.org, 2022).(1)Dünya yok oluşa giderken insanlığı yok da edecek.. 1-2 °C bir ısınma buzulların erimesi, kuraklık..deprem, taşkınlar ile ezber bozuyor. Biz ise halen yenilebilir enerji yerine enerji üretimi için akar suların önüne HES kuruyoruz, sondajlarla yeraltı kaynak sularını yer yüzüne çekmekle uğraşıyoruz, sonra Konya Ovasında ki obruklara hayretle bakıyoruz! Tarım yapmak isterken tarım alanlarını kaybediyoruz! Bu ciddiyetle takip edilmesi gereken bir konudur. Örneğin ;Türkiye’nin de içerisinde yer aldığı Akdeniz Havzası küresel iklim değişikliğinden etkilenecek bölgeler arasında yer almaktadır. Bu bölgede gerçekleşecek 2°C’lik sıcaklık artışı, orman yangınlarının artmasına, kuraklık ve buna bağlı gıda arzı güvenliğinin tehlikeye girmesine, biyolojik çeşitliliğin azalması gibi pek çok alanı etkileyecek olumsuz sonuçları olacaktır (https://www.wwf.org.tr/, 2022).(1)İnsanların avcı toplayıcı olduğu dönemlerde sürekli hareket halinde daha yeterli bir beslenme ile sağlıklı bireyler olduğu savı biyoçeşitliliğin de etkisini göstermektedir.B. Erdem, et al. Biyoçeşitlilik Üzerine Bir Yazı.... (29 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 13 Ekim 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/57 (2) makalesinde"Dünya genelinde ise türlerin yok olma hızı yüksek bir ivme kazanmıştır. Kuşlar için yapılan bir çalışmaya göre normaldeyüz yılda bir tür yok olurken; son otuz yıl içerisinde yirmi bir kuş türünün soyu tamamen tükenmiştir (BirdLife International). Canlıların yok oluşunda yaşam alanlarının daraltılması, atık ve kirleticilerin artışı ve küresel ısınma büyük etkenlerdendir."Doğal yollarla kaybolan türlerin insan eliyle ne kadarda çabuk yok olduğu ortada.. İklim değişikliğinde tarımın payı Türkiye için;“Toplam sera gazı emisyonlarında 2020 yılında CO2 eşd. olarak en büyük payı %70,2 ile enerji kaynaklı emisyonlar alırken bunu sırasıyla %14 ile tarım, %12,7 ile endüstriyel işlemler ve ürün kullanımı ve %3,1 ile atık sektörü” yer almaktadır (TÜİK, 2020). (1)Yüzde 14 payla etkilerken ve neredeyse yüzde100 ile en çok etkilenen sektör olan tarım için öneriler nedir?"Türkiye’de iklim değişikliğinin tarımsal faaliyetler üzerindeki etkisini en az seviyeye indirmek için yapılması gerekenler şu şekilde ifade edilebilir (www.tarimorman.gov.tr, 2022):" 1-Tarımda iklim değişikliğine uyum seferberliğine geçilmelidir.2- İklim değişikliğine “Uyum Fonu” acilen oluşturulmalıdır.3- Tarımda İklim Değişikliği Araştırma ve Uygulama Enstitüsü kurulmalıdır.4-Düşük gelirli çiftçilere iklim değişikliğine uyum destekleri sağlanmalıdır.5-Doğrudan ekim uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır.6-Yağmur hasadı uygulamaları yaygınlaştırılmalıdır.7-İklim bazlı dinamik tarımsal sigorta yaygınlaştırılmalıdır”. (1)Bu bağlamda yerel yönetimlere düşen en hızlı yol yağmur biriktirme çabası gibi görülüyor.. Tarımsal destekler konusu ayrı bir muamma! Bu yılın desteği seneye kalıyorsa daha çok değişikliklerden çiftçi mağdur olur.. Bir Mildiyö Hastalığından kaynaklı afet için destek çıkaramadıkları düşünülürse! Tarım sigortası için ise söylenebilir pek az şey var çünkü çiftçi için tam bir külfet!Örneğin ; buğdayın sapı ayrı, başağı ayrı sigortalanıyor..sapı samanı ayrı ayrı listeye ekleme bir bitkinin bütünlüğüne ne kadar uygun sorusunu sorduruyor, ne dersiniz?İklim Değişikliği engellemek şu an için gecikmiş bir konu sanıyorum ki tedbir almak ve bir an evvel de bu tedbirleri uygulamak gerekmektedir.Devam edecek..n. aydemir 13 Ekim 2023-Çal [email protected]
